handelsrecht-ondernemingsrecht algemene foto

logo Leliveld Advocaten  Handels- en ondernemingsrecht | Agentuurovereenkomsten

Wat is een agentuur of agentuurovereenkomst?

Een agentuur is een overeenkomst waarbij de principaal (ofwel opdrachtgever) aan de handelsagent opdraagt om voor bepaalde of onbepaalde tijd en tegen beloning bemiddeling te verlenen bij de totstandkoming van overeenkomsten. De agentuurovereenkomst onderscheidt zich van een arbeidsovereenkomst, doordat bij een agentuur geen sprake is van ondergeschiktheid. De agent is dan ook niet in loondienst van de principaal.

De principaal of opdrachtgever is vaak een fabrikant, groothandel of een distributeur. Een agent is veelal een zelfstandig ondernemer in de vorm van een eenmanszaak of een besloten vennootschap. 

Denkt u aan het volgende voorbeeld:

Fabrikant X in Italië ontwerpt en produceert kleding. X heeft evenwel nog geen afzet in Nederland, maar wil dat wel realiseren. Zij vraagt daarom agent A om voor haar in Nederland nieuwe klanten in de detailhandel te werven. A zorgt ervoor dat fabrikant X en de klant in Nederland met elkaar in contact komen en bemiddelt bij de totstandkoming van een order. De order zelf wordt gesloten door de fabrikant en de klant zelf. De agent ontvangt over de omzet uit die order van fabrikant X een bepaald percentage als provisie.

Welke rechten of verplichtingen heeft een agent of handelsagent?

De rechten en verplichtingen van een agent of handelsagent vloeien deels voort uit de wet en deels uit de agentuurovereenkomst zelf. De wet geeft, anders dan bij een arbeidsovereenkomst, partijen veel ruimte om naar eigen inzicht de rechten en verplichtingen van een agent in te vullen. Maar niet onbeperkt. Er zijn ook wettelijke regelingen die de agent in zekere mate beschermen en waarvan partijen contractueel niet mogen afwijken. En als partijen geen of onduidelijke contractuele afspraken met elkaar maken, dan geldt de wet. De wettelijke regels met betrekking tot de agentuurovereenkomst zijn te vinden in het Burgerlijk Wetboek, Boek 7 en wel de artikelen 428 en verder. 

Een aantal van die rechten of verplichtingen en wel de meest relevante in de praktijk volgt hieronder.  

Wanneer heeft de agent of handelsagent recht op provisie?

In de volgende gevallen heeft de handelsagent volgens de wet recht op provisie voor de overeenkomsten die tijdens de duur van de agentuurovereenkomst zijn gesloten, indien 
a. de overeenkomst door zijn tussenkomst tot stand is gekomen;
b. de overeenkomst tot stand is gekomen met iemand die hij reeds vroeger voor een dergelijke overeenkomst had aangebracht;
c. de overeenkomst is afgesloten met iemand die behoort tot de klantenkring die gevestigd is in het gebied dat aan de handelsagent is toegewezen, tenzij uitdrukkelijk is overeengekomen dat de handelsagent ten aanzien van die klantenkring of in dat gebied niet het alleenrecht heeft.

Heeft de agent of handelsagent recht op provisie na het einde van de agentuur?

Wanneer de aangebrachte overeenkomst tot stand komt na de beëindiging van de agentuurovereenkomst, heeft de handelsagent recht op provisie indien a) de overeenkomst hoofdzakelijk het resultaat is van het werk van de handelsagent én binnen redelijke termijn na het einde van de agentuurovereenkomst is gesloten; of b) de derde vóór het einde van de agentuurovereenkomst bij de principaal of handelsagent zijn bestelling heeft geplaatst én aan een van de voorwaarden onder a is voldaan.

Welke opzegtermijn geldt voor beëindiging van de agentuurovereenkomst?

Een agentuur aangegaan voor onbepaalde tijd of voor bepaalde tijd met recht van tussentijdse opzegging kan door zowel de principaal als de handelsagent worden beëindigd. De opzegtermijn dient in acht te worden genomen. 

Indien geen opzegtermijn overeengekomen is, bedraagt de termijn van opzegging van een agentuurovereenkomst vier maanden. Bij een agentuur met een looptijd van drie jaren of meer, doch korter dan zes jaren, geldt een opzeggingstermijn van vijf maanden. Bij een looptijd van zes jaren of meer geldt een opzegtermijn van twee maanden. 

Indien partijen wél een opzegtermijn overeengekomen zijn, dan mogen die niet korter zijn dan de wettelijke termijnen. Die zijn afhankelijk van de looptijd van de overeenkomst. Na een looptijd van één jaar of korter geldt een opzegtermijn van één maand. Na een looptijd van meer dan één jaar en minder dan twee jaren geldt een opzegtermijn van twee maanden. De wet staat niet toe dat van deze wettelijke minimumtermijnen wordt afgeweken. De opzegging dient plaats te vinden tegen het einde van de kalendermaand. 

Heeft de agent of handelsagent recht op een vergoeding of schade na einde agentuur?

Bij het einde van de agentuurovereenkomst heeft de handelsagent recht op een vergoeding of wel klantenvergoeding genoemd. Dit recht bestaat indien hij de klantenkring van de principaal aanmerkelijk heeft uitgebreid en de overeenkomsten met deze klanten de principaal nog aanzienlijke voordelen opleveren. Daarnaast geldt dat de betaling van deze vergoeding billijk is, gelet op alle omstandigheden en in het bijzonder op de verloren provisie uit deze overeenkomsten. De wet voorziet in de wijze waarop die vergoeding dient te worden berekend. 

De vergoeding is daarentegen niet verschuldigd, indien de overeenkomst is beëindigd onder omstandigheden die de handelsagent schadeplichtig maken of de agentuur is beëindigd door de handelsagent op grond van omstandigheden die de principaal niet kunnen worden toegerekend of al het einde wordt veroorzaakt doordat de handelsagent zijn positie overdraagt aan een derde.

Daarnaast, doch in bijzondere omstandigheden, kan de agent aanspraak maken op een schadevergoeding. Dit is een andere soort vergoeding dan de wettelijke klantenvergoeding. Een schadevergoeding kan bijvoorbeeld worden toegekend als de principaal ernstig tekortschiet in de nakoming van zijn contractuele verplichtingen en de agent daardoor schade lijdt. De agent dient in dat geval de schade wel aannemelijk te maken en zo nodig te bewijzen. 

Voor het einde van de overeenkomst kan overigens niet ten nadele van de handelsagent afgeweken worden van de regeling omtrent de klantenvergoeding. Een afwijkend beding, is vernietigbaar. Na de beëindiging van de agentuurovereenkomst is het voor partijen wel mogelijk om af te wijken van de wettelijke regels.

Meer weten over uw eigen rechtspositie?

Bovenstaande informatie schept een algemeen maar niet volledig beeld van de rechten en verplichtingen van een agent of principaal. In de praktijk worden die rechten en verplichtingen vaak ingekleurd door tal van wettelijke uitzonderingen, maar ook door de feitelijke omstandigheden van het geval. En die verschillen vaak. 

Wilt u echter meer weten over uw rechtspositie en wenst u een (strategisch) advies op maat, neem dan contact op met een deskundige advocaat van een van onze vestigingen in Maastricht, Amsterdam of Nuth. Het eerste gesprek is gratis en geheel vrijblijvend. Onze advocaten helpen u graag verder.



Vijf tips bij een internationale handelsagentuur

Een relatief risicoloze en eenvoudige wijze om buitenlandse markten te betreden is de internationale handelsagentuur. Het internationale aspect daarvan kan gelegen zijn in verschillende elementen. Zo kan de handelsagent zijn gevestigd in een ander land dan het land waar de p ..

Lees meer

Berekening klantenvergoeding bij einde agentuurovereenkomst

Bij het einde van de agentuurovereenkomst kan de handelsagent aanspraak maken op een zogeheten klantenvergoeding. Deze staat los van het recht van de handelsagent om daarnaast in voorkomend geval tevens schadevergoeding te vorderen. Wat is een klantenvergoeding?  ..

Lees meer

Agentuur en België

Op het leerstuk Agentuur is een Europese richtlijn van toepassing. De nationale bepalingen over de rechtspositie van agenten in de EU lidstaten moeten zijn aangepast aan de Europese richtlijn 86/653/EEG betreffende zelfstandige handelsagenten. Zowel België als Nederland  ..

Lees meer

Bijgewerkt: mei 2016

Disclaimer
Aan de inhoud van bovenstaande tekst kunnen geen rechten worden ontleend.

logo Leliveld Advocaten   Blog & News

Laatste Blog


Incasso deel 1: ingebrekestelling en schriftelijkheid

Wanneer u onderneemt, zal het vast wel eens voorkomen dat u een partij goederen of diensten levert en deze partij weigert om de factuur te voldoen. Deze serie blogs zal stap voor stap laten zien hoe u er voor kan zorgen dat u alsnog het geld (met wellicht zelfs een beet ..

Lees meer

Laatste Nieuws

logo Leliveld Advocaten   Events
Wij organiseren regelmatig ontbijtsessies om u op de hoogte te houden van belangrijke regels en wetten. 

Wilt u voor uw directie en/of managers een specifieke workshop, neem dan vrijblijvend contact met ons op.