handelsrecht-ondernemingsrecht algemene foto

logo Leliveld Advocaten  Handels- en ondernemingsrecht | Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden zijn van groot belang in het handelsverkeer. Zowel bedrijven als consumenten komen er – bewust of onbewust – vrijwel dagelijks mee in aanraking. Een goed inzicht in het gebruik van algemene voorwaarden is dan ook voor al deze partijen relevant. In dit kader verdienen de volgende onderwerpen bijzondere aandacht:

  •     Definitie en nut van algemene voorwaarden;
  •     De toepasselijkheid en vernietigbaarheid van algemene voorwaarden;
  •     Uitleg van algemene voorwaarden.

Deze onderwerpen komen in dit artikel kort aan de orde.

Ad 1. Definitie en nut van algemene voorwaarden

Volgens artikel 6:231 van het Burgerlijk Wetboek (BW) zijn algemene voorwaarden bedingen die zijn opgesteld teneinde in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen, met uitzondering van bedingen die de kern van de prestatie aangeven.

De enige voorwaarde is dus dat een algemene voorwaarde moet zijn opgesteld om in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen zonder dat het een kernbeding is. Dit betekent dat niet relevant is waar het beding precies staat. Ook als een beding in de overeenkomst zelf is opgenomen in plaats van in een aparte bijlage onder het kopje “algemene voorwaarden” kan het dus toch een algemene voorwaarde zijn.

Uit de parlementaire geschiedenis volgt dat met een aantal overeenkomsten in beginsel wordt bedoeld vijf of meer overeenkomsten. Gezaghebbende schrijvers stellen echter dat dit afhangt van de omstandigheden van het geval. Zo zou onder omstandigheden ook een beding dat is gebruikt in slechts twee overeenkomsten kunnen worden gekwalificeerd als “algemene voorwaarde”. Van belang is daarbij onder meer of degenen aan wie de algemene voorwaarden worden opgelegd bescherming behoeven als zwakkere contractspartij.

Het tweede aspect dat van belang is bij de kwalificatie van een algemene voorwaarde is of er geen sprake is van een zogenaamd “kernbeding”. Kernbedingen zijn bedingen zonder welke de overeenkomst niet kan bestaan, omdat de overeenkomst zonder deze bedingen onvoldoende bepaalbaar zijn. Zo zou een huurovereenkomst bijvoorbeeld onvoldoende bepaalbaar zijn, als daar niet in zou staan welk object gehuurd wordt en wat de huurprijs is.

Uit de jurisprudentie volgt dat de term kernbeding zeer beperkt moet worden uitgelegd. In beginsel zijn kernbedingen enkel de bedingen die zien op de wederzijdse prestaties die moeten worden geleverd door de contractspartijen, zoals in bovengenoemd voorbeeld  het verschaffen van huurgenot en betalen van huur.

Het hanteren van algemene voorwaarden heeft voordelen voor beide partijen bij een overeenkomst. Allereerst vergroten algemene voorwaarden de rechtszekerheid. Partijen weten bij het sluiten van de overeenkomst waar ze aan toe zijn. Bovendien hoeven ze niet steeds te onderhandelen en geldt voor iedere klant een uniforme regeling. Dit is met name van belang bij bedrijven die grote hoeveelheden overeenkomsten sluiten. Algemene voorwaarden kunnen kort gezegd tijd, geld en moeite besparen.

Ad 2. De toepasselijkheid en vernietigbaarheid van algemene voorwaarden

De toepasselijkheid en vernietigbaarheid van algemene voorwaarden zijn twee scherp te onderscheiden aspecten. Zulks wordt keer op keer bevestigd door de Hoge Raad. Toch worden ze vaak verward, ook door de lagere rechters, waardoor partijen met de verkeerde argumenten een procedure beginnen en pas bij de hoogste rechterlijke instantie ongelijk krijgen.

Voor de toepasselijkheid van algemene voorwaarden gelden in beginsel dezelfde regels als voor de totstandkoming van andere overeenkomsten: algemene voorwaarden komen tot stand door aanbod en aanvaarding. Als aanbod geldt in dit verband al een vermelding op de offerte, waarin staat dat op alle overeenkomsten de algemene voorwaarden van toepassing zijn. Voor de toepasselijkheid op zich hoeven de algemene voorwaarden dus niet te worden overhandigd.

Een belangrijke vraag in verband met de toepasselijkheid is de vraag welke algemene voorwaarden van toepassing zijn als twee partijen allebei naar andere voorwaarden verwijzen. Het antwoord daarop verschilt per land, maar in Nederland geldt de eerste verwijzing naar algemene voorwaarden, tenzij de andere partij deze in zijn reactie uitdrukkelijk van de hand wijst en zijn eigen algemene voorwaarden van toepassing verklaart. Dit dient wel expliciet te geschieden en niet in de algemene voorwaarden zelf. De reden voor de toepasselijkheid van de eerste algemene voorwaarden is dat de eerste verwijzing wordt gezien als aanbod en de tweede als aanvaarding.

Van de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden dient de vernietigbaarheid te worden onderscheiden. De vernietigbaarheid is apart geregeld in artikel 6:233 e.v. van het BW. Hierin is bepaald dat een beding vernietigbaar is indien het onredelijk bezwarend is voor de andere partij of indien de gebruiker de andere partij geen redelijke mogelijkheid heeft gegeven om van de algemene voorwaarden kennis te nemen. In de praktijk wordt vaak eerst bekeken of de tweede grond in stelling kan worden gebracht en vervolgens bekeken of er argumenten zijn voor de eerste.

Voor de vernietiging op genoemde gronden is het van belang om onderscheid te maken tussen consumenten, zeer kleine ondernemingen, kleine ondernemingen en grote ondernemingen. Een zeer kleine onderneming heeft maximaal 2 of 3 werknemers en een grote onderneming heeft er meer dan 50 of heeft haar jaarrekening openbaar gemaakt. Deze tweede grond om een onderneming als groot te kwalificeren staat dus los van het aantal personeelsleden.

Grote ondernemingen kunnen geen beroep doen op vernietiging van algemene voorwaarden op bovengenoemde gronden. Consumenten, zeer kleine ondernemingen en kleine ondernemingen kunnen dat wel. Consumenten worden daarnaast ten aanzien van de mogelijkheid om een beding dat onredelijk bezwarend is te vernietigen nog in belangrijke mate tegemoet gekomen door de wetgever met de zogenaamde grijze en zwarte lijsten die zijn opgenomen in artikel 6:236 en 6:237 BW.

De zwarte lijst bevat bedingen die worden geacht onredelijk bezwarend te zijn en de grijze lijst bevat bedingen die worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn. Voor een consument volstaat het dan ook om als grond voor vernietiging te verwijzen naar één van deze lijsten. Ten aanzien van de grijze lijst geldt dat de gebruiker van het beding wel tegenbewijs kan leveren om aan te tonen dat het beding ondanks dat het op de grijze lijst staat in dit geval toch niet onredelijk bezwarend is.

Ten aanzien van de mogelijkheid om kennis te nemen van de algemene voorwaarden bepaalt artikel 6:234 BW dat de algemene voorwaarden in beginsel ter hand moeten worden gesteld. Alleen als dat niet mogelijk is dan kunnen ze ter inzage worden gelegd bij de Kamer van Koophandel. In het algemeen geldt dit alleen voor bedrijven die grote hoeveelheden kaartjes verkopen, zoals bioscopen, maar voor anderen geldt in beginsel dat de algemene voorwaarden ter hand moeten worden gesteld. Een andere uitzondering is wel de mogelijkheid voor bedrijven die zaken doen via internet om hun algemene voorwaarden bij het sluiten van een overeenkomst elektronisch beschikbaar te stellen

Ad 3. Uitleg van algemene voorwaarden

Voor de vraag of er sprake is van algemene voorwaarden is van belang of er wordt gekeken naar de (subjectieve) bedoeling van de gebruiker of naar hetgeen de ontvanger van de voorwaarden redelijkerwijs mocht verwachten (objectief).

Voor de uitleg van de algemene voorwaarden zelf geldt in beginsel dat moet worden gekozen voor een objectieve benadering. Er is immers niet over onderhandeld, zodat de bedoeling van partijen in tegenstelling tot bij andere overeenkomsten geen of een kleine rol kan spelen. Indien er sprake is van strijd tussen de overeenkomst zelf en de algemene voorwaarden geldt volgens de Hoge Raad voorts niet automatisch dat de overeenkomst voorgaat. Het feit dat de bepaling in de overeenkomst anders is dan die in de algemene voorwaarden, kan wel worden meegenomen als gezichtspunt bij de uitleg van hetgeen partijen voor ogen hadden bij het sluiten van de overeenkomst. 

 

Meer weten over uw eigen rechtspositie?

Bovenstaande informatie schept een algemeen maar niet volledig beeld van de algemene voorwaarden. In de praktijk worden deze vaak ingekleurd door de feitelijke omstandigheden van het geval. En die verschillen vaak. Wilt u meer weten over uw rechtspositie en wenst u een advies op maat, neem dan contact op met een deskundige advocaat van een van onze vestigingen. Het eerste gesprek is gratis en geheel vrijblijvend. Onze advocaten helpen u graag verder.


 

Bijgewerkt: mei 2016

 

Disclaimer
Aan de inhoud van bovenstaande tekst kunnen geen rechten worden ontleend.

 


logo Leliveld Advocaten   Blog & News

Laatste Blog


Incasso deel 1: ingebrekestelling en schriftelijkheid

Wanneer u onderneemt, zal het vast wel eens voorkomen dat u een partij goederen of diensten levert en deze partij weigert om de factuur te voldoen. Deze serie blogs zal stap voor stap laten zien hoe u er voor kan zorgen dat u alsnog het geld (met wellicht zelfs een beet ..

Lees meer

Laatste Nieuws

logo Leliveld Advocaten   Events
Wij organiseren regelmatig ontbijtsessies om u op de hoogte te houden van belangrijke regels en wetten. 

Wilt u voor uw directie en/of managers een specifieke workshop, neem dan vrijblijvend contact met ons op.