RECHTSGEBIEDEN Naast algemene juridische advisering heeft ons kantoor zich gespecialiseerd in de volgende gebieden: Handelsrecht en Ondernemingsrecht |
Erfrecht
|
 |
|
|---|---|
| Mr. M.M.J. Janssen |
De verdeling van een nalatenschap vorderen
Als u samen met de overige erfgenamen geen overeenstemming bereikt over de verdeling van de erfenis, kunt u verdeling vorderen bij de rechter. Iedere erfgenaam evenals hij die een beperkt recht heeft (zoals een hypotheekhouder) kan een verdeling vorderen op grond van de wet (artikel 178 lid 1 van Boek 3 BW). U dient zich bij een vordering tot verdeling van een nalatenschap te laten bij staan door een advocaat.
Op grond van de wet kunt u dus een verdeling vorderen en daarbij een benoeming van een notaris en/of een onzijdige persoon indien een of meerdere erfgenamen niet willen meewerken. In de praktijk blijkt dat de door de rechter benoemde notaris geen oplossing is om te komen tot een verdeling van een nalatenschap. Immers de erfgenamen hebben zich al tot een notaris gewend en deze notaris heeft moeten constateren dat er een onoverbrugbaar verschil is tussen de erfgenamen; reden voor een erfgenaam om zich te wenden tot een rechter en een verdeling te vorderen. De benoeming van een onzijdige persoon werkt in de praktijk eveneens niet. Een beroep doen op de benoemde onzijdige persoon werkt vertragend en daarbij kan de erfgenaam die niet meewerkt alsnog de plaats van de onzijdige persoon overnemen met als gevolg een patstelling in de afwikkeling van de nalatenschap.
Het is dan ook mijn advies indien erfgenamen over een verdeling niet tot overeenstemming kunnen komen, de rechter te vragen de wijze van verdeling vast te stellen (artikel 3:185 BW). De rechter zal dan in het vonnis partijen bevelen de nalatenschap op een bepaalde wijze te verdelen. De erfgenamen moeten de verdeling in overeenstemming met de uitspraak van de rechter zelf tot stand brengen. Indien het reeds vooraf duidelijk is dat een erfgenaam niet zal meewerken aan de uitvoering van de verdeling, is het raadzaam om een dwangsom te vorderen bij niet nakoming van het vonnis. Bij verdeling van onroerend goed is het verstandig te vorderen dat het vonnis een bevel inhoudt mee te werken aan de levering van het onroerend goed. Voor het geval een erfgenaam dat weigert, de bepaling dat het vonnis door middel van een dwangvertegenwoordiger geëxecuteerd kan worden of dat het vonnis geheel of gedeeltelijk in de plaats zal treden van de verdelingsakte. Om te voorkomen dat na een procedure de definitieve afwikkeling van de verdeling van de nalatenschap niet tot stand komt, is het belangrijk om goed geïnformeerd te worden door een advocaat over de mogelijkheden van het instellen van de verschillende vorderingen bij de rechter. Mei 2012
Gevolgen aanvaarding en verwerping van een nalatenschap
Een nalatenschap (erfenis) is het totaal van alle rechten en verplichtingen, bezittingen en schulden die door het overlijden van iemand overgaan op diens erfgenamen of andere rechtsopvolgers. Het vermogen, bestaande uit bijvoorbeeld banktegoeden, aandelen, huizen en dergelijke, alsook schulden als hypotheekschulden en persoonlijke leningen behoren tot de nalatenschap, maar ook bijvoorbeeld de verplichting voor een erfgenaam uit een door de overledene gesloten koopcontract om de koopprijs te betalen en het huis in eigendom te aanvaarden dan wel het daartegenover staande recht van de erfgenaam van een overleden verkoper op ontvangst van die koopprijs met de verplichting om het huis aan de koper in eigendom over te dragen.
De nalatenschap ontstaat dus door het overlijden van iemand. De erfgenamen zijn in deze nalatenschap gerechtigd. Zij hebben dus recht op ontvangst van de bezittingen in de nalatenschap maar zijn ook, in gelijke mate als de overledene dat was, verplicht de schulden van de nalatenschap te betalen.
Gevolgen aanvaarding nalatenschap
Als een erfgenaam zuiver heeft aanvaard is deze dus ook verplicht om de schulden van de nalatenschap met zijn eigen vermogen te betalen, voor zover de bezittingen van de nalatenschap hier niet toereikend voor zijn. Let u hier ook vooral op het feit dat ook legaten schulden van de nalatenschap zijn. Als de totale waarde van de gemaakte legaten dus groter zijn dan de bezittingen in de nalatenschap bent u als zuiver aanvaarde erfgenaam dus ook privé aansprakelijk voor de voldoening daarvan voor zover de bezittingen van de nalatenschap daarvoor niet toereikend zijn.
Wilt u als erfgenaam dat risico niet lopen dan kunt u de nalatenschap beneficiair aanvaarden (beneficiair aanvaarden van een nalatenschap is het aanvaarden van een nalatenschap onder het voorrecht van boedelbeschrijving). De nalatenschap wordt dan op ongeveer gelijke wijze als een faillissement afgewikkeld. Als er na betaling van alle schulden nog bezittingen over zijn worden deze uitgekeerd aan de (beneficiair) erfgenamen. Als de schulden niet allen kunnen worden betaald, worden deze naar evenredigheid aan de schuldeisers afgelost tot het beloop van de bezittingen in de nalatenschap. De beneficiaire erfgenamen zijn dan niet verder aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap.
Gevolgen verwerping nalatenschap
U kunt als erfgenaam de nalatenschap ook verwerpen. U hebt dan geen enkel recht meer op de nalatenschap en deze rechten en verplichtingen zullen dan overgaan op de volgende erfgenaam in de lijn, mits die aanvaard. Verwerping of beneficiaire aanvaarding moet bij de Rechtbank worden aangemeld. U bent daarvoor dus wel griffierecht verschuldigd.
Erfrecht en echtscheiding
De uitsluitingsclausule wordt vaak aangebracht in een testament met het doel de erfenis uit handen te houden van degene waarmee kinderen zijn gehuwd of een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan. Waar deze clausule niet is opgenomen kan dat grote gevolgen hebben. Maar een uitsluitingsclausule is niet altijd voldoende om het doel van de ouder te bereiken indien de koude kant die nog warm is maar koud kan worden bij echtscheiding of ontbinding van geregistreerd partnerschap.Voorbeeld. De vrouw stelt bij een echtscheiding van een huwelijk in gemeenschap van goederen een vordering te hebben van € 50.000. Zij heeft dat ontvangen als erfenis van haar ouders waarop de uitsluitingsclausule van toepassing was. De vrouw heeft deze gelden volledig aangewend ten behoeve van de gemeenschap. Uiteraard wordt de vordering door de man bestreden. De man stelt dat weliswaar de uitsluitingsclausule van toepassing is, maar dat de vrouw de gelden uit de nalatenschap volledig heeft opgemaakt waardoor deze niet meer binnen het vermogen van de gemeenschap zijn te onderscheiden. De rechtbank wijst de vordering van de vrouw af omdat de gelden uit de nalatenschap niet meer zijn te traceren, waardoor het ervoor moet worden gehouden dat de erfenis is opgemaakt. De vrouw heeft onvoldoende onderbouwd dat zij een vordering op de gemeenschap heeft. Indien de vrouw de gelden bijvoorbeeld op een aparte bankrekening geplaatst zou hebben, dan zouden de gelden buiten de gemeenschap zijn gebleven. Het is belangrijk dat indien de erfenis wordt verkregen onder de uitsluitingsclausule, een eventuele vordering op de gemeenschap bij echtscheiding goed kan worden onderbouwd.
Indien gedurende het huwelijk in algehele gemeenschap van goederen de erfenis wordt verkregen zonder uitsluitingsclausule, valt de nalatenschap en de niet-opeisbare vordering op de langstlevende ouder uiteraard in de gemeenschap. Het is raadzaam om bij echtscheiding afspraken te maken in een echtscheidingsconvenant over de niet-opeisbare vordering om te vermijden dat de ex-echtgenoot alsnog deze vordering opeist bij overlijden van de langstlevende ouder.
Familieruzie rond de afwikkeling van een erfenis
"Erfenis leidt vaker tot familieruzie”, luidde onlangs de kop boven een artikel in een dagblad. Uit een onderzoek onder notarissen blijkt dat de laatste jaren steeds vaker onenigheid ontstaat als het om de verdeling van een erfenis gaat. Het artikel spreekt over 25 tot 50% van de gevallen, waarin de erven er samen niet uitkomen. Ruzie om de erfenis komt dus in de beste families voor!
Het nieuwe erfrecht dat sinds 1 januari 2003 van kracht is, heeft hier geen verandering in gebracht. De nieuwe wettelijke regeling biedt een langstlevende bescherming ten opzichte van aanspraken van de kinderen in die zin dat al het vermogen bij overlijden van de eerst stervende ouder van rechtswege overgaat naar de langstlevende ouder. Eerst bij het overlijden van die langstlevende ontstaan de problemen. De kinderen, als erfgenamen, staan er dan pas echt alleen voor.
Soms is een executeur benoemd die het beheer krijgt over de nalatenschap en tot taak heeft de nalatenschap af te wikkelen. Een executeur wordt aangewezen in een testament. Indien geen executeur is benoemd, dienen de erfgenamen zelf de erfenis af te wikkelen. De wet geeft de mogelijkheid om bij een impasse bij de afwikkeling van een erfenis de rechter te verzoeken een vereffenaar te benoemen.
Als de financiële en emotionele belangen groot zijn, ontstaan vaak problemen. Problemen tussen de erfgenamen en de executeur maar ook tussen de erfgenamen onderling. Een advocaat kan een rol spelen bij de oplossing van de problemen. De advocaat kan namens een van de erfgenamen onderhandelen met de overige erfgenamen over een oplossing van het geschil.
De advocaat kan u ook rechtsbijstand verlenen en controleren of uw belangen voldoende zijn behartigd indien bijvoorbeeld naar uw mening een notaris of executeur bij de afwikkeling van een erfenis, niet zo onpartijdig zijn als naar uw mening het geval zou moeten zijn.
Heeft U vragen over het afwikkelen van een nalatenschap of het erfrecht, dan kunt u voor een geheel vrijblijvend eerste gesprek contact opnemen met Mr M.M.J. Janssen, Brusselsestraat 51 te Maastricht. Tel: 043-3259679 of e-mail: janssen@leliveldadvocaten.nl